Hüdaverdiotu, Gottesgnadenkraut, Gratiola officinalis

Diğer Adları:
Hüdaverdiotu, Gottesgnadenkraut, Gratiola officinalis, Fukara otu

Familyası:
Sıracaotugillerden, Braunwurzgewaechse, Scrophulariaceae

Drugları:
Hüdaverdi otu; Gratiolae herba
Hüdaverdi otunun kökleri hariç geri kalan kısmı tentür ve natürel ilaç yapımında kullanılır.

Botanik:
Asya, Avrupa ve kuzey Amerika’nın ılıman bölgelerinde ırmak, göl ve gölet kenarları ile nemli ormanlarında yetişir. Kökleri fazla derine gitmez ve hemen toprak altında yatay olarak çevresine yayılır. Bu nedenle ekildiği yerde hemen çoğalır ve oldukça sıktır. Gövdeleri dört köşeli içi boş, yukarılara doğru çok az çatallaşır. Yaprakları sapsız, yani gövdeye oturmuş, mızrak şeklinde, kenarları kertikli, karşılıklı bir sonraki ile çapraz ve koyu yeşil renklidir. Çiçekleri yaprak koltuğundan çıkan ipliğimsi uzun bir sap üzerinde, yapı itibari ile zurnaya benzer, uç kısmında alt ve üst dudaklar olmak üzere iki dudaklıdır ve genellikle üst dudak bütün veya hafif ortadan yırtık iken, alt dudakları ise üç lopludur. Çiçeklerin üzeri esmer, sarımtırak veya kırmızımsı renkli, uç kısımdaki loplar beyaz, borunun içi çizgili sarımsı esmer renklerden oluşur ve kupa yaprakları beş adet küçük mızrak şeklinde ve de yeşil renklidir.

Yetiştirilmesi:
Ilıman iklimde yetişmesi problem değildir ve Türkiye’nin hemen yöresinde rahatlıkla yetiştirilebilir.

Hasat zamanı:
Haziran’dan Eylül’e kadar, topraktan hemen biraz yu-karıdan kesilerek, Devamini oku

Hurma, Datteln, Phoenix dactylifera

Diğer Adları:
Hurma, Datteln, Phoenix dactylifera

Familyası:
Palmiyegillerden, Palmengewaeche, Aracaceae (Palmae)

Drugları:
Hurma meyvesi: Dactiyli fructus
Hurma ağacının meyvesi kısaca hurma diye anılır. Salatalara katılır, yemeği yapılır veya sade olarak yenir.

Botanik:
Hurmanın vatanı Mezopotamya olup önce Arap yarımadası, kuzey Afrika, Türkiye’nin batı ve Akdeniz bölgesi, Pakistan, Hindistan’ın batısı ve en son ABD’ye kadar yayılmıştır. Hurma 10-30metre boyunda gövde farklı şekillerdedir zira alt kısımlar silindir şeklinde üste doğru ise eski yapraklarının kalıntıları bulunur. Yaprakları 1,5-2,5metre boyunda uzun saplı, yan yaprakları değişken sıra ile sağlı ve sollu olarak dizilmiştir ve bunlar ince uzun bir mızrak şeklinde ve de yeşil renklidir. Çiçekleri 0,5-1,2metre uzunluğunda bir sap üzerinde topluca bulunur ve bunlar erkek ve dişi çiçekler olmak ikiye ayrılır. Dişi çiçekleri sarı renkli ve renkli ve her birinin içinde 6 adet döllenme tozluğu bulunur. Meyveleri etli tatlı, yağlı, şekerli 10-15 ağırlığında ortasında esmer veya kahverengimsi taş gibi sert bir çekirdeği vardır.

Hasat zamanı:
Sonbaharda olgunlaşan meyveleri uzun dalıyla kesilerek ağaçtan indirilir ve güneş gören bir yerde kurutulur.

Birleşimi:
%75 Karbonhidratlar, bununda 60-70’ini sakarozlar oluşturur. %2,5 oranında protein, %0,5 Sabit yağlar, az miktarda mineraller özellikle de Potasyum fosfor, demir, kalsiyum ve Devamini oku

Horasanotu, Zitwer, Artemisia cina

Diğer Adları:
Horasan otu, Zitwer, Artemisia cina
Horasani
Türkistan Solucanotu
Horasan Solucanotu

Familyası:
Bileşikgillerden, Korbblütengewaechse, Asteraceae (Compositae)

Drugları:
Horasan goncası: Cinae flos
Horasan otunun goncaları (tomurcukları) çiçek açmadan önce toplanır, kurutulur, çayı veya natürel ilacı yapılarak kullanılır.

Botanik:
Pelinotu grubu bileşiklerin bir alt grubu olup, bu da Pelin otu, Kara pelin, Estergon ve Horasanotu gibi dört alt gruba ayrılır ve bu türde toplam olarak 300 civarında bitki vardır. Vatanı Türkistan ve Horasan (Güneybatı Türkistan şuan da İran işgalinde), olup günümüzde Almanya başta olmak üzere bazı ülkelerce kültür bitkisi olarak yetiştirilmektedir. Horasanotu 30-60cm boyunda kazık kökü, gövdesinin alt kısmı odunsu ve yukarılara doğru çatallaşır. Yaprakları uzun saplı yan yapraklar kar¬şılıklı ve tekrar kanat gibi çatallaşır ve oldukça incedir. Görünüm itibarı ile biraz dereotuna benzer. Çiçekleri salkım gibi topluca bir arada ve başları eğik aynı pelin otunda olduğu gibi, yeşilimsi esmer veya yeşilimsi sarı renkte, 2-4mm uzunluğunda ve 1-2mm enindeki goncalardan (çiçek açmadan önceki hali) oluşur.

Yetiştirilmesi:
Türkiye’nin İç Anadolu ve Güneydoğu Anadolu bölgele-rinde yetiştirilmesi daha uygundur zira bu bitki genelliklebozkırlarda yetişir.

Hasat zamanı:
Horasanotu çiçek açmadan önce yani gonca halinde iken salkım şeklinde topluca birarada bir sapta bulunur. Çiçek sapı Devamini oku

Hıthıt, Asant, Ferula assa-foetida

Diğer Adları:
Hıthıt, Asant, Ferula assa-foetida
Şeytan otu
Şeytan Tersi
Cennet otu
Haltit
Kudret otu
Hiltit

Familyası:
Maydanozgillerden, Doldengewaeche, Apiaceae

Drugları:
Hıthıt zamkı: Asa foetida
Hıthıt tentürü: Asa foetida
Hıthıt köklerinden elde edilen Zamktan çay, tentür, eter yağı ve natürel ilaç yapımında kullanılır.

Giriş:
Hıthıt maydanozgillerden olup bu grubun bir alt grubu olan ferulagillerdendir. Ferulagillerden en çok kullanılan ve bilinen türler şunlardır. Şeytan otu: ferula assa-foetida, Sümbül otu: ferula sumbul, Çakşır: ferula claeochytris (ferula meifolia) Türkmen kasnısı: ferula gummosa (ferula galbaniflua) ve çok az kullanılan kalitesiz İran kasnısı: ferula persica’yı sayabiliriz. Bunlardan bizi en çok ilgilendiren Hıthıt ve Çakşır otu olup diğerleri burada pek değinmeyeceğiz. Latince ferula çabuk anlamına, foetida ise pis kokulu anlamına gelir. Buradan da pis kokulu anlamı çıkar. Türkçede çok kökü anlamına şeytan pisliği diye anılır yine Almancada pis koku asant diye anılır. Bitki doğu ülkelerinde cennet otu diye anılırken batı ülkelerinde şeytan pisliği olarak adlan¬dırılmaktadır. Hıthıt veya cennet otu diye anılmaktadır. Bitki zamkının çayı içilirse içerideki bütün pislikleri dışarı çıkarır bu nedenle cennet otu diye anılmıştır. Vatanı Horasan, Güney Türkistan ve Afganistan’da yabani olarak yetişir ve Türkiye’de yetiştirmekte mümkündür.

Botanik:
Hıthıt 1-3metre boyunda dikine yükselir, üst Devamini oku

Havlıcan, Galgant, Alpinia officinalis

Diğer Adları:
Havlıcan, Galgant, Alpinia officinalis

Familyası:
Zencefilgillerden, Ingwergeaechse, Zingiberaceae

Drugları:
Havlıcan yağı: Galangeae aeteroleum
Havlıcan kökü: Galangeae rizoma
Havlıcan kökü çay, tentür, eter yağı ve natürel ilaç yapımında, eter yağı (esansı) ise aroma tedavisinde kullanılır.

Giriş:
Zencefilgillerden olan Havlıcanın ayrıca 150’ye yakın alt türü mevcuttur. Vatanının güneydoğu Asya olması nedeniyle ılıman ülkelerde yetişmesi oldukça zordur. Frankfurt J. W. Göthe (Bu şair Almanların en büyük şairi ilhamını islam’dan almış ve bu nednele büyük şair yazdığı mektuplara hep bismillahla başlamış ve Allah kelimesi ile bitirmiştir. Goethe Müslman miydi ?) Üniversitesinin botanik bahçesinin sera kısmında havlıcan olmasına rağmen yeterince sıcak ve nemli olmadığından çiçek açmıyordu. Bu nedenle Dresden’e gittim ve orada gerekli ortam hazırlanmış olduğundan çiçek açan havlıcan bulabildim ve fotoğraflarını çektim zira şifalı bitkiler Kitaplarında (Türkçe veya almanca) havlıcanla ilgili bir fotoğraf bulamadım, benim çektiğim fotoğraf ilk olsa gerek.

Botanik:
Vatanı güney Çin olan havlıcan günümüzde Tayland, Endo¬nezya ve doğu Hindistan’da kültür bitkisi olarak Devamini oku