İzlanda Dikeni, Islandische Moos, Cetraria İslandica L.

Diğer Adları:
İzlanda Likeni, Islandische Moos, Cetraria İslandica L.
İzlanda yoğsunu
Taş yoğsunu

Familyası:
Likengillerden, Flechten, Parmekliaceae (Lichenes)

Drugları:
İzlanda Likeni; Lichen islandicus
İzlanda likeninin tamamı çay, tentür ve natürel ilaç yapımında kullanılır.

Giriş:
Yapılan araştırmalara göre takriben 50 adet türü mevcuttur. Bun-lardan sadece iki tür İzlanda Likeni adı altında kullanılır. Küçük İzlanda likeni; Cetrararia ericetorum OPIZ ve Büyük İzlanda likeni; Cetrararia islandica diye anılırlar. İzlanda likeni eski Çinliler, eski Mısırlılar zama-nından beri kullanılmaktadır. Yanlışlıkla bu bitki yosun diye anılmaktadır oysa bu bitki Likengiller ailesindendir.

Botanik:
İzlanda likeninin yapraklara benzeyen ve gelişi güzel bir şe¬kilde olan Thallus diye anılan sürgünleri vardır. Yanlışlıkla Taş yoğsunu diye de anılan bu Liken bir mantar türü ile birlikte tek hücreli Likenin birlikte yaşaması sonucu zamanla ortaya çıkmış bir başka türdür. Boyu 5-15cm, kalınlığı 5-20mm, parçalı yaprağa benzer şekilde gelişen, üst tarafı zeytin yeşili, kahverengimsi veya yeşilimsi esmer renklerde olabilir. Kenarları dantel şeklinde, geriye doğru hafif dönük bir Taş yoğ¬sunu türüdür. İzlanda Likeni diye anılsa da genellikle İskandinavya ülkeleri, Balkanlar, Doğu Avrupa ülkeleri, Kafkaslar, Sibirya, Kuzey Ame¬rika ve Türkiye’nin yüksek dağlarında yabani olarak kendiliğinden yetişir.

Hasat zamanı:
Hemen Devamini oku

Işıldak, Nachtterze, Oenothera biennis L.

Diğer Adları:
Işıldak, Nachtterze, Oenothera biennis L.
Işıldak çiçeği Syn: Oenothera communis levrille
Işıl otu “ graveolens GILIB
Akşam çiçeği Onagra biennis SCOP.
Eşek otu “ vulgaris SPACH
Gece feneri

Familyası:
Eşekotugillerden, Nachtkerzengewâchse, Oenotheraceae

Drugları:
Işıldak yağı; Oenotherae biennis oleum
Işıldak tohumunun yağı natürel ilaç yapımında kullanılır.

Botanik:
Asıl vatanı Kuzey Amerika olan Eşek otu 16.yy.’da Avrupa’ya getirilmiş ve buradan dünyanın birçok ülkesine yayılmıştır. Oeno kelimesi Oinos kelimesinden türemiş olup “Şarap”, Ther kelimesi Thera’dan türemiş olup “Yabani hayvan” anlamına gelir. Bienni kelimesi Latince olup “iki yıllık” anlamına gelir. Almanca bitkinin geceleri ışık saçar gibi parlaması nedeniyle gece mumu anlamına gelen “Nachtkerze” ismi ile anılır. Bu bitkinin yaprakları Eşekkulağına benzediğinden Eşek otu, akşamları parladığından Işıldak, Işık otu, Akşam çiçeği veya Gece feneri diye anılır. Bitkinin adından da anlaşılacağından iki yıllık olup, birinci yıl sadece rozet yaprakları ile kendini gösterir ve ikinci yıl dikine yükselen nadir çatallaşan 50-120cm arasında bir bitkidir. Kökleri etli, iğ veya pancar kökü şeklinde olup ilk yıl sadece birkaç yapraktan ibarettir. Yap-rakları geniş mızrak veya ters yumurta şeklinde, kenarları hafif dalgalı, koyu yeşil renkli ve değişken sıra ile dizilmiştir. Çiçekleri tomurcuk halinde yukarı doğru şamdan şeklinde, çiçek açınca önce yatay sonra sarkık Devamini oku

Itır, Umkaloabo, Pelargonium sidoides

Diğer Adları:
Itır, Umkaloabo, Pelergonium sidoides D.C.
Şifalı Itır ve Pelergonium reniforme W.CURTİS
Güney Afrika Itırı
Umkaloabo
Öksürük kökü
Bronşit kökü

Familyası:
Itırgillerden, Storchschnabelgewchse, Geraniaceae

Drugları:
Itır kökü; Umckaloabo radix
Itır otu; Umckaloabo herba
Itırın genellikle kökü çay, tentür ve natürel ilaç yapımında kullanılır ve nadiren de otunun kullanıldığı olur.

Giriş:
Itırgillerin takriben bilinen 300 türü mevcuttur ve bunlardan bizi ilgilendiren Şifalı Itır diye anılan iki türdür. Bu iki bitki aynı şekilde kullanılırsalar da botanik olarak bazı farklılıkları vardır.
a) Narin (Bordo) Itır; Pelergonium sidoide De CANOOLLE ve
b) Kadife (Pembe) Itır; Pelergonium reniforme W.CURTIS.
Bu iki türün haricinde çok farklı maksatla kullanılan Büyük Itır; Pe-lergonium graveolens ve Kokulu Itır; Pelergonium odoratissium’u saya-biliriz. Leylekotugillerle Itırotugiller çoğu kez birbirine karıştırılmaktadır. Itırgillere örnek olarak Şifalı Itırı ve Büyük Itırı , Leylekotugillere ise Leylek otunu örnek vereceğiz. İngiliz asıllı binbaşı Charles Henry Stevens Güney Afrika’da görevli iken 1897’de yakalandığı oranın yerlileri olan Zulu kabilesinin Hekimleri tarafından Itır kökünden elde edilen De¬kokt’tan (kaynatma) birer bardak içirerek onu iyileştirir. C.H.Stevens Itır kökünü o zaman bütün Avrupa’da çok yaygın olan Vereme karşı İn¬giltere’ye getirerek pazarlamasını yapar. İngiliz Devamini oku

Isırgan otu, Brennessel, Urtica dioica L.

Diğer Adları:
Isırgan otu, Brennessel, Urtica dioica L.
Dızlagan
Isırgan
Prostat kökü
Romatizma kökü
Büyük Isırgan otu

Familyası:
Isırganotugillerden, Brennesselgewâchse, Urticaceae

Drugları:
Isırgan otu; Urticae herba
Isırgan yaprağı; Urticae folium
Isırgan kökü; Urticae radix
Isırgan tohumu; Urticae fructus (semen)
Isırgan otu ve kökü çay, tentür ve natürel ilaç yapımında, tohumları ise nadiren çay yapımında kullanılmaktadır.

Giriş:
Isırgan otunun bilinen 3 önemli türü vardır ve bunlardan Büyük Isırgan otu; Urtica dioica, Küçük Isırgan otu; Urtica urens ve Kara Isırgan otu; Urtica pilulifera’yı sayabiliriz. Büyük ısırgan en yaygın olarak yetişen ve kullanılan bir türdür, Küçük Isırgan otu ise tentür ve Kara ısırgan otunun tohumları kullanılır. Urtica “urere” kelimesinden türemiş olup yakıcı anlamında, Dioica ise “çift evli” anlamına gelir. Türkçe Isırgan diye anılması ısırması nedeni iledir. Isırgan otu takriben 2000 yıldır halk arasında romatizma ve idrar yolları rahatsızlıklarına karşı kullanılır. Günümüzde yapılan son araştırmalarla bitkinin önemi oldukça artmıştır.

Botanik:
Isırgan otu çok yıllık, dikine yükselen, üzeri yakıcı tüylü bir bitkidir. Kökleri ana ve yan köklerden oluşur. Yan kökleri sayesinde bitki kısa zamanda bulunduğu yerde kümeler oluşturur. Gövdesi 4 köşeli, üzeri tüylü, içi boş ve nadiren Devamini oku

Ihlamur, Linde, Tilia cordata Miller

Diğer Adları:
Ihlamur, Linde, Tilia cordata Miller
Tilia platyphyllos SCOPOLI

Familyası:
Ihlamurgillerden, Lindengeâchse, Tiliaceae

Drugları:
Ihlamur çiçeği; Tiliae flos
Ihlamur yaprakları; Tiliae folium
Ihlamurun genellikle çiçekleri ve nadiren de yaprakları çay ve natürel ilaç yapımında kullanılır.

Giriş:
Ihlamurun bilinen 25 alt türü mevcuttur ve bunlardan en çok kullanılanları Küçük yapraklı Ihlamur (Kış Ihlamuru); Tilia cordata MILLER, Büyük yapraklı Ihlamur (Yaz Ihlamuru); Tilia platyphyllos SCOPOLI en çok kullanılan ve ikisi arasında kullanım bakımından pek ayırım yapılmaz. Gümüş Ihlamuru; Tilia tomentosa MOENCH bu tür ge¬nellikle Türkiye ve Kuzey Akdeniz ülkelerinde kullanılır. Ayrıca Kafkas¬larda Kafkas Ihlamuru; Tilia rubra, Amerika Ihlamuru; Tilia americana L., Çin Ihlamuru; T.chinensis MAXIM ve Hollanda Ihlamuru; Tilia vulgaris gibi bölgesel olarak da kullanılan Ihlamur çeşitleri mevcuttur. Fakat en hoş kokulu ve en çok kullanılan türler Yaz ve Kış Ihlamuru olup diğerleri henüz yeterince incelenmemiştir. Yaz Ihlamuru Mayıs ortalarına doğru çiçek açmaya başlar ve bunu 14 gün sonra Kış Ihlamuru takip eder.

Botanik:
Yaz Ihlamurunun (Büyük yapraklı Ihlamur) yaprakları Kış Ihlamuruna göre büyükçe, alt yüzeyinin damarlı olan kısımlarında beyaz tüyler mevcuttur. Kış Ihlamurunun yaprakları biraz daha küçük ve alt yüzeyindeki damarların üzerinde kahverengimsi tüyler mevcuttur. Her iki türünde yaprakları kalp şeklinde, alt yüzeyi koyu yeşil ve kenarları Devamini oku