Şifalı Bitkiler – Leylekotu, Geranium robertianum

Leylekotu, Storchschnabel, Geranium robertianum L.
Turnagagası
Leylekgagası
Pis kokulu leylek otu

Familyası: Leylekgagasıgillerden, Storchschnabelgewaechse, Geraniaceae

Drugları: Leylek otu: Geranii robertiani herba
Leylek ot kökü: Geranii robertiani radiç
Leylek otunun tamamı kullanılsa da genellikle otu çay, tentür, natürel ilaç yapımında ve haricen sargısı kullanılır.

Giriş: Leylekgagasıgillerin iki önemli alt grubu vardır, bunlar leylek¬otugiller (geranium) ve ıtırotugiller (pelargonium) bu iki alt türün toplam 280 türü mevcuttur. Bizi ilgilendiren şifalı ıtır ve büyük ıtır bu iki bitki ıtır başlığında incelenmiştir. Burada ise leylekotugillerden üç önemli türe kısaca değineceğiz. Leylek otu, turnagagası, veya pis kokulu leylek otu: ’’geranium robertanium’’, benekli leylek otu: ’’g. makulatum’’ ve kan leylek otu: ’’g. sanguineum’u’’ sayabiliriz.

Botanik: Leylek otu genellikle bir yıllık, nadiren iki yıllık, 20-50 cm bo¬yun-da, yükselirken çatallaşan, narin bir bitkidir. Yaprakları üç parça, her parça 3-7 loptan oluşur, kenarları kertikli, koyu yeşil renkli ve uzun saplıdır. Taze sürgünleri yeşil, eskileri kahverengimsi kırmızı renkte ve boğumlar oldukça hassastır. Çiçek sapı oldukça uzun olup yaparak dip-lerinden çıkar ve genellikle her sapta bir çift çiçek bulunur. Çiçekleri beş adet yumurta şeklinde, pembemsi kızıl renkli, üzeri beyaz çizgili renkler-den meydana gelen taç yaprakları 4-6 mm büyüklüğündeki taç yaprak-lardan oluşur. Göbekte esmerimsi kırmızı demet şeklinde küçük döllen¬me tozlukları bulunur. Tohumları önce leylekgagasını andıran sonra sivri uçların düşmesi ile ortaya çıkan oval şekildeki meyvelerinin içinde bulunur.

Yetiştirilmesi: Tohumları sonbaharda toplanır, Martta saksı veya sera¬la-ra ekilir ve fideleri Nisandan humuslu, gölgelik veya yarı gölgelik olan bahçe, tarla veya ormanlara ekilir. Tohumları Nisanda direkt olarak ala¬na ekilir.

Hasat zamanı: Leylek otu genellikle Mayıs’tan Ekim’e kadar toplanarak kaldırılır. Malesef şifalı bitkiler toplama, kurutma, paketleme ve depolama işlemleri sırasında çok yanlışlar yapılmaktadır. Bitkinin şifal